Het water wordt gestopt aan de gebouwschil of op de perceelgrens. In Vlaanderen spreekt men ook over het ‘waterdicht’ maken van een constructie. Dit concept kan toegepast worden op gebouw- of op buurtniveau.

Omschrijving

 

De internationale lectuur besteedt veel aandacht aan het dry proof concept dat toepasbaar is op verschillende schaalniveaus: de constructie, de wijk, een masterplan, …

 

Het dry proof concept is gebaseerd op een droge uitgangssituatie. In geval van een overstroming komt het water niet tot in de constructie, maar wordt het tegengehouden aan de waterdicht uitgevoerde gebouwschil of de perceelgrenzen.

 

Oevergebouwen zijn historische voorbeelden van dry proof constructies.

 

Technische aanpak en aandachtspunten

 

Structuur

 

Bij een overstroming krijgt de draagconstructie van een dry proof gebouw af te rekenen met de hydrostatische druk van het water. Naargelang het waterniveau stijgt, neemt de druk op de dragende wanden toe. Bij waterstanden boven het kritieke waterniveau kan de constructie de waterdruk niet meer weerstaan en zal ze uiteindelijk bezwijken onder de hydrostatische druk. In het stabiliteitsontwerp van de constructie moet dan ook rekening worden gehouden met het kritieke waterniveau. We kunnen dat niveau vooraf bepalen op basis van de waterhoogte van een overstroming bij een vooraf gekozen terugkeerperiode waartegen bescherming voorzien zal worden.   Om deze waterhoogte te bepalen kan u best op voorhand contact opnemen met de waterbeheerder.

 

Over de uiterste limiet van de kritieke waterhoogte zijn de meningen verdeeld. Doorgaans neemt men 1 meter hoogte boven de begane grond als vuistregel. Bij een grotere waterhoogte neemt de druk op de muren te veel toe (CIW, 2011). Indien het overstromingsniveau boven deze kritieke hoogte gelegen is, zal een ander concept moeten uitgewerkt worden.

 

In de dry proof strategie wordt de constructie doorgaans waterrobuust gemaakt tot aan het kritieke waterniveau. Dit niveau houdt rekening met het waterpeil in geval van een overstroming met een bepaalde terugkeerperiode en is afgestemd op het draagvermogen van de constructie. Daarom heeft het weinig zin om de constructie over haar volledige hoogte dry proof te beschermen. De meeste dry proof maatregelen zijn ontworpen op basis van een kritiek waterniveau. Informatie over de overstromingspeilen kunnen opgevraagd worden bij de waterloopbeheerder.

 

Technieken

 

Dry proof maatregelen beschermen in eerste instantie het gebouw tegen binnendringend water. Dat betekent dat een waterdichte buitenschil niet onderbroken mag worden. Volgende maatregelen dragen daartoe bij.

 

  • Breng nutsvoorzieningen het gebouw binnen met behulp van een waterdichte energieboog. De doorvoeropeningen zijn waterdicht uit te voeren door middel van speciale hulpstukken.
  • Vermijd ondergrondse stookolietanks of tanks met te lage vul- en ontluchtingsopeningen. In geval van een overstroming kan de tank immers opdrijven of stookolie verliezen. Indien een ondergrondse tank de enige optie is, moet ze stevig worden verankerd. Een betonnen voetplaat of een dekplaat kan de (grond)waterdruk neutraliseren.

 

Waterrobuuste maatregelen

 

In het dry proof concept wordt het water bij een overstroming tegengehouden aan de gebouwgrens. Het ruimteverlies voor het watersysteem moet immers tot een minimum beperkt worden. Waterrobuuste maatregelen zijn in eerste instantie bedoeld om binnendringend water tegen te houden. We kunnen een onderscheid maken tussen permanente en tijdelijke maatregelen. Permanente maatregelen vergen geen extra ingreep van de bewoner bij een dreigende overstroming, tijdelijke maatregelen wel.

 

De kern van het concept is dat u een waterdicht geheel bekomt. Maar een gebouw met een waterdichte buitenschil is bouwtechnisch moeilijk te realiseren. Zelfs een ervaren vakman kan daarvoor niet altijd waterdichte garanties geven.

 

Volgende waterrobuuste maatregelen kunnen het gebouw beschermen tegen waterschade. Extra aandacht is vereist voor de waterdichte aansluiting tussen de verschillende waterrobuuste elementen.

 

Permanente maatregelen

 

  • Een waterdichte coating op de muur of een waterdichtingsmembraan in de muur.
  • Een verhoogde waterdichte kelder in waterdicht beton.
  • Een aangepaste waterresistente isolatie (type XPS) die minder water opneemt of die voorzien is van een waterdichte coating.
  • Een waterdichting onder de vloerplaat, die voorkomt dat het water via de vloer naar boven komt.
  • Barsten en openingen herstellen.
  • Oude voegen opvullen.
  • Waterresistente ventilatieopeningen (type ‘Smart airbricks’).
  • De voeg tussen DPC-folie en dampscherm dichten.
  • Een drempel aanleggen voor de inrit van de ondergrondse garage.
  • Een permanente muur metselen als barrière, zo dicht mogelijk tegen het gebouw. Een muur rondom een perceel betekent immers heel wat verlies aan ruimte voor water.
  • Aangepaste materiaalkeuzes voor het deel van de gebouwschil, dat in contact komt met het water.
  • Een overstroming veroorzaakt extra druk op de openbare rioleringen. Terugslagkleppen op de afvoerleidingen gaan terugstroom uit de openbare riolering naar het gebouw tegen.
  • Waterdichte en verankerde deksels op hemelwaterputten voorkomen dat overstromingswater wordt vermengd met het recuperatiewater.

 

Als u buitenmuren waterdicht maakt, moet u erover waken dat het warmte- en vochttransport doorheen de wand mogelijk blijven. De bescherming tegen overstromingswater mag immers geen vocht- of schimmelproblemen veroorzaken. Waterdamp in de muren moet te allen tijde kunnen ontsnappen.

 

Tijdelijke maatregelen

 

  • Een tijdelijke waterdichtingsfolie ter hoogte van de wand (type FloodSkirts).
  • Zandzakjes of speciale afdichtende zakken.
  • Wegneembare schotten voor deuren en garagepoorten.
  • Een tijdelijke afdichting van open stootvoegen, doorvoeren van leidingen , keldergaten, kattenluiken, …
  • Een stop in het toilet.

 

Toepassingsgebied

 

Op het niveau van de gebouwschil kan het dry proof concept bestaande woningen in overstromingsgevoelig gebied beschermen tegen de schadelijke gevolgen van een overstroming. Het onderzoek naar de technische detailleringen om waterdichte aansluitingen te realiseren, is vandaag nog volop bezig.

 

Het concept is ook bruikbaar bij nieuwbouwprojecten, bijvoorbeeld in de vorm van een verhoogde, waterdichte kelder. Het nadeel daarvan is dat er kostbare ruimte voor water wordt ingenomen.

 

Op het niveau van het perceel of terrein wordt het dry proof concept geregeld toegepast voor nieuwbouw- of stadsontwikkelingsprojecten.

l: Waterresisitente ventilatieopening, m: Waterdichte deur (Aquobex), r: Zelfsluitend schot (Aggéres

l: Terugslagklep, m: Toiletstop (Aggéres), r: Wegneembaar schot (overstromingsbeveiliging.be)

SWOT-analyse

 

S            

  • Beschermt bestaande gebouwen tegen de schadelijke gevolgen van overstromingen.
  • Biedt een oplossing voor bestaande gebouwen in overstromingsgevoelig gebied.
  • Geeft geen problemen wat de ontsluiting van het gebouw betreft.
  • Levert met een beperkte investering een grote beperking van schade op.

 

W     

  • Vergt dikwijls nog ingrepen net voor de overstroming (bv. tijdelijke schotten, zandzakjes, …).
  • Neemt bij nieuwbouw kostbare ruimte voor water in.

 

O          

  • Is bij stadsontwikkelingsprojecten op een kwaliteitsvolle manier te integreren in het omgevingsontwerp.

 

T            

  • Technische uitvoering (hoe een bestaande structuur waterrobuust maken?).
  • Tekort aan technische kennis: hoe een integraal waterdichte gebouwschil realiseren?

  • Marktaanbod.

  • Berperkingen door bestaande randvoorwaarden (bv. de structuur van een bestaand gebouw moet bestand zijn tegen overstromingen).